Een wezenlijk onderdeel van de zorg.
Seksualiteit en intimiteit vormen een wezenlijk onderdeel van het mens zijn. Om van integrale en holistische zorgverlening te kunnen spreken, is het essentieel dat bewoners binnen WZC Ter Linde hun seksuele en intieme verlangens op een respectvolle en veilige manier kunnen beleven. Wij streven naar een cultuur van openheid, vertrouwen en betrokkenheid, waarbij elke bewoner de ruimte krijgt om zichzelf te zijn. We erkennen dat seksualiteit ook affectieve nabijheid omvat, zoals aanraking, verbondenheid en emotionele intimiteit. Deze vormen zijn even waardevol en verdienen aandacht binnen onze zorgpraktijk.
Respectvolle benadering rond seksuele geaardheid en privacy.
Binnen ons WZC wordt seksuele diversiteit op een integere en respectvolle manier benaderd. We erkennen en waarderen alle vormen van relaties, ongeacht geaardheid, cultuur, religie of persoonlijke waarden en normen. De uniciteit van elke bewoner staat centraal. Elke vraag wordt met open communicatie aangehoord, bekeken en samen met de bewoner beantwoord. Cruciaal hierbij is het waarborgen van privacy: zorgverleners zullen altijd met voorzichtigheid handelen, bijvoorbeeld door niet zomaar een kamer binnen te gaan, informatie wordt enkel gedeeld als dit strikt noodzakelijk is voor het verlenen van goede zorg. Ook genderdiverse bewoners worden erkend in hun identiteit en ondersteund in hun noden, zoals aanspreekvormen, kledingkeuze en privacy.
Zelfbeschikking en respectvolle omgang.
In ons woonzorgcentrum staat het zelfbeschikkingsrecht van de bewoner voorop. Eke bewoner behoudt het recht om zelf te beslissen op welke manier zij of hij wil omgaan met seksuele en intieme verlangens en noden. Zorgverleners nemen hierin een respectvolle en open houding aan. Zij gaan op een professionele en begripvolle manier om met vragen over seksualiteit, maar zullen in geen geval seksuele diensten verlenen. Waar nodig wordt gezocht naar alternatieve oplossingen in samenspraak met de bewoner en relevante betrokkenen.
Bewoners met cognitieve beperkingen.
Bewoners met cognitieve beperkingen, zoals dementie, behouden volledig hun recht op intimiteit en seksualiteit. Tegelijk vraagt dit om een bijzonder zorgvuldige benadering waarin instemming, veiligheid en welzijn centraal staan. Binnen WZC Ter Linde werken we daarom met een duidelijk ethisch en praktisch kader. Instemming wordt steeds beoordeeld op basis van het actuele begripsvermogen van de bewoner, en elk signaal van twijfel, ongemak of verzet verbaal of non-verbaal wordt onmiddellijk gerespecteerd. Wanneer er onduidelijkheid bestaat over wat een bewoner precies wenst, wordt dit besproken binnen het team en met de huisarts, en indien nodig worden familie of wettelijke vertegenwoordigers betrokken. Medewerkers worden ondersteund in het herkennen van non-verbale signalen van affectie, behoefte of ongemak, en kunnen hiervoor terecht bij de werkgroep of externe expertise.
Omdat intimiteit voor elke bewoner een andere vorm kan aannemen, wordt elke situatie individueel beoordeeld. Wanneer een bewoner herhaaldelijk of op verschillende manieren eenzelfde wens uit, proberen medewerkers te achterhalen of dit wijst op een concrete en bewuste behoefte. Observaties en gesprekken worden zorgvuldig genoteerd onder het item gedrag in Feline. Wanneer een wens meerdere keren terugkomt, wordt dit besproken in het team, onder opvolging van de hoofdverpleegkundige en de trekkers van de werkgroep. Evaluatie gebeurt niet alleen op vaste overlegmomenten, maar is verweven met de dagelijkse werking: indien relevant wordt het thema geagendeerd op het MDO, en maandelijks komt het aan bod in de kleine werkgroep. Doorheen de dagelijkse zorg blijven medewerkers alert voor comfort, wederkerigheid en emotioneel welzijn.
Op elk moment bewaken we het evenwicht tussen respect voor de privacy van de bewoner en de nood aan bescherming. Zo creëren we een omgeving waarin nabijheid, verbondenheid en eigen keuzes mogelijk blijven, ook wanneer cognitieve beperkingen aanwezig zijn.
Betrokkenheid en ondersteuning van medewerkers.
De persoonlijke ervaringen, opvattingen en houdingen van medewerkers over seksualiteit en intimitiet zijn bespreekbaar in het team, met de leidinggevende of de werkgroep. Het persoonlijke referentiekader mag echter nooit bepalend zijn voor de zorg aan de bewoners.
Om medewerkers te ondersteunen voorziet het WZC Ter Linde regelmatig vormingen en bijscholing rond sensibilisering, omgangsvormen en ethische vraagstukken. Zo worden medewerkers versterkt in hun professionele houding en kunnen zij bewoners beter begeleiden. Ook thema’s zoals affectieve zorg, genderdiversiteit en taboedoorbreking komen aan bod in deze vormingen.
Bij acute situaties van grensoverschrijdend gedrag kunnen medewerkers onmiddellijk beroep doen op de trekkers van de werkgroep “seksualiteit en intimiteit”. Deze kan onmiddellijk ingelicht en ingeschakeld worden om ondersteuning te bieden aan beide partijen. Daarnaast wordt steeds een gesprek voorzien met de hoofdverpleegkundige, de vertrouwenspersoon en de trekkers van de werkgroep. Indien nodig wordt externe expertise of de huisarts ingeschakeld om verdere stappen te bepalen.
Grensoverschrijdend gedrag en medicamenteuze interventie.
In ons WZC wordt grensoverschrijdend (seksueel) gedrag naar bewoners of medewerkers niet getolereerd. Bij incidenten gelden duidelijke stappen:
- Medewerkers of bewoners kunnen steeds melding maken bij de hoofverpleegkundige of leidinggevende
- Elke melding wordt geregistreerd en zorgvuldig opgevolgd
- De werkgroep kan indien nodig worden ingeschakeld
- Er wordt samengewerkt met huisarts of externe instanties als de situatie dit vereist
Medicamenteuze interventie wordt enkel overwogen als alle alternatieve oplossingen onvoldoende blijken, en steeds in overleg met de huisarts.
Relatie tussen bewoners.
Seksuele handelingen en relaties tussen bewoners zijn enkel toegestaan als deze plaatsvinden op basis van wederzijdse toestemming en vrijwilligheid. Binnen ons WZC mogen nieuwe relaties ontstaan mits deze voldoen aan de voorwaarden van respect en instemming van beide partijen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met eventuele partners, kinderen en andere betrokkenen. We zijn er ons van bewust van de mogelijke kwetsbaarheid die hiermee gepaard gaan en luisteren altijd naar de wensen van de bewoner, waarbij het welzijn vooropstaat. We stimuleren een open dialoog en voorzien waar mogelijk momenten om seksualiteit bespreekbaar te maken met familie of mantelzorgers.
Bij opname ontvangt elke bewoner en zijn of haar familie een informatieve folder over seksualiteit en intimiteit, waarin de visie van het WZC Ter Linde wordt toegelicht. Deze visie wordt ook gepubliceerd in het Lindenieuwsje. Bij onenigheden of spanningen luisteren medewerkers naar beide partijen op een respectvolle manier, zonder de wensen en het zelfbeschikkingsrecht uit het oog te verliezen. Het doel is steeds om open dialoog, begrip en wederzijds respect te bevorderen.
Seksualiteit en intimiteit voor alle bewoners.
Onze visie geldt voor alle bewoners van het WZC Ter Linde, ongeacht hun diagnose of mentale toestand. Bij elke situatie wordt rekening gehouden met de draagkracht, mogelijkheden en veiligheid van de bewoner. We streven naar een inclusieve benadering waarin elke bewoner zich erkend voelt in zijn of haar noden, ook wanneer deze niet verbaal geuit kunnen worden.
Werkgroep en kwaliteitsbewaking.
Om de visie te bewaken en te verdiepen heeft WZC Ter Linde een werkgroep “seksualiteit en intimiteit”. De multidisciplinaire werkgroep vergadert minstens twee keer per jaar en kan tussentijds worden opgeroepen bij vragen of problemen. Zij bewaakt de kwaliteit, volgt incidenten op en werkt aanbevelingen uit voor verdere verbetering. De werkgroep verzamelt ook feedback van bewoners, familie en medewerkers en werkt samen met externe partners om het beleid actueel en gedragen te houden.